Yalçın Yazıyor…

Warez, Korsan Yazılım, Çalıntı Tasarım Nedir?

14 Eylül 2009 – 15:48

Merhaba;

Sık sık gündeme gelen warez, korsan yazılım, yazılım sahtekarlığı, çalıntı tasarım gibi terimleri açıklamak istedim. Çünkü bu terimleri çoğunlukla tasarımcı veya yazılımcı arkadaşlar bile bilmiyor...

Warez en sık kullanılan terimlerden biridir. Warez'in diğer anlamı korsan yazılımdır. Bir materyalin telif haklarını çiğneyerek yasa dışı ticareti yapılması, ücretsiz dağıtılması, değiştirilerek dağıtımı veya ticari yapılması, kopyalanıp kullanılması yazılım sahtekarlığı kapsıma girer ve bunlara uluslararası olarak warez denir. Mesela bir yazılımın bir kısmının insanların görebileceği yerlerde (mesela site altında) kaynak gösterilmeden alınması kullanılması durumunda oluşan durumdur. Bu durumda materyalin yani örneğimizdeki web sitesinin ücretli veya ücretsiz dağıtımı fark etmez. Ne kadar değişiklik yaparsanız yapın, 1 satır bile kaynak kod göstermeden alınan kod warez'dir. Bu en sık rastlanılan durumdur. Diğer durumlardan bir tanesi ise Türkiye'nin %63nün lisanssız kullandığı Windows XP'dir. Genelde bilgisayar alırken lisans alınmaz ve bilgisayarcılar lisanssız kaçak işletim sistemi yükler. Bir tasarımın, logonun, müziğin, kitabın bu şekilde suç teşkil ederek ve telif haklarını çiğneyerek kullanılması, dağıtılması veya satılması warez sayılır ve yasa dışıdır.

Peki hükümetimiz bu konuda ne yapmış veya yapıyor?
Aslında hükümetimiz bu konuda oldukça yetersiz kalıyor. 3 yıl hapis istemi ve milyarlarca lira cezası var... Cezai işlem var, var olmasına ancak kaç kişi bu konuda suç duyurusunda bulunur, hükümetimizde bunu teşhis edecek kaç kişi çalışıyor orası tartışılır. Bu biraz da insanların kul haklarına olan saygısı ve hırsızlıktan korkmasıdır. Hırsızlık diyorum çünkü bir materyali wareze düşürmek de, warez kullanmak da hırıszlıktır. Dini açımızdan kul hakkı teşkil eder, emek açısından saygısızlıktır, yasalara göre suç teşkil eder... Ancak kimsenin şikayet etmeyeceğini bildiklerinden bu hırsızlar rahatca bu işlemi yapabilmektedir.

En çok rastlanan bir diğer kullanım ise ücretsiz lisansa sahip (GNU, GPL) yazılımların değiştirilip ücretle satılması, copyright (telif hakkı) kısımlarının kaldırılmasıdır. Benim de kullandığım blog tabanı WordPress'dir. Şimdilerde yazılım bilgisi olsun olmasın en çok tercih edilen blog sistemidir ki Amerika'yı yeniden keşfetmeye gerek yok, ücretsiz yazılımdır kullanılır. Ancak bunu kullanan sitelerde ben telif hakkı yazısı göremiyorum. "Bu blog'un alt yapısı WordPress ile yapılmıştır" tarzında bir ifade yazmak insanlara zor geliyor... Belki de ücretsiz olan bir şeyi bilmeyen insanlara ücret karşılığında satanların işine geliyordur. Halbuki telif hakkını çiğnemek gerekmiyor, tema yapılıp satılabilir. Ama bizim sözde yazılımcılarımız (!) warez kullanmayı ve ah almayı çok sever. Belki de nedeni büyük kısmı 15-16 yaşında olan ve ücretsiz yazılımları 10 lira bazen de 100 lira gibi bir ücrete satıp harçlık çıkarmak isteyen kişilerdir.

Peki burada ne yapmalıyız, nasıl önleriz?
Tüketici olarak kesinlikle bilinçli davranmalıyız. Nasıl son model bir BMW'yi 1.000 TL gibi bir rakama alamayacağımızı biliyorsak veya nasıl bir binanın 2 günde yapılamayacağını biliyorsak yazılımların da bu şekilde olamaycağını bilmelisiniz. Nerede ucuz ve kısa sürede teslim edilen yazılım görüyorsanız araştırın. Kimse 1 ayda yazdığı yazılım için sizden 10 TL istemez. Veya kimse firmaların 1 ayda yazabileceği yazılımı 1 günde teslim edemez. Yazılım almadan önce mutlaka bir demo adresi siteyiniz ve parayı peşin vermeden önce demo adresini inceleyiniz. Eğer bilginiz yetersizse satıcı akrabanız bile olsa başka yazılımcıya inceletiniz. Nedeni ise warez yazılım kullanmak size de zarar verebilir! Sahte, çalıntı, değiştirilmiş veya telif haklarına uymayan yani warez yazılım gördüğünüz zaman kesinlikle gerekli merciilere bir dilekçe yazmaktan çekinmeyiniz.

Unutmayınız! Warez kullanan da, satan da, dağıtan da suçludur...

Peki telif hakları ihlal çeşitleri nelerdir?
Telif hakları yaygın olarak 7 şekilde ihlal edilmektedir. Bunlar aşağıdadır:
Kullanıcı Kopyalaması: Bir veya bir kaç adet lisanslı yazılım alıp bunu lisanssız şekilde diğer bilgisayar veya ortamalra kopyalamak ve kullanmak.
Eş Zamanlı Kullanım: Tek bir ortam için (web sitesi, bilgisayar, iphone, ipod, müzik player vs.) kullanılması gereken materyalin lisans sayısından fazla şekilde kullanılmasıdır.
Disk Yüklemesi: Bilgisayarların sabit diskleri, flash diskleri veya hafıza kartları şeklinde hafıza ortamlarına lisanssız yazılım kopyalanarak satılmasıdır.
Sahtecilik: Orijinal ürünü kopya üründen ayıran logo, hologram, paket, sertifika gibi belirgin özelliklerin taklit edilerek yasa dışı olarak satılmasıdır.
İnternetten Yükleme: Sahte yazılımların internet yoluyla indirilmesi, indirtilmesi ve kullanılmasıdır.
Yazılım Kiralama: Lisans sözleşmesine aykırı olarak yazılımların izinsiz olarak kiralanarak kullanılmasıdır.

Lütfen hırsızlara prim vermeyiniz. Warez materyallere karşı çıkınız!..

Etiketler: çalıntı müzik, çalıntı tasarım, kopya film, korsan dağıtım, korsan yazılım, warez nedir, yazılım sahtekarlığı